23 Kasım 2017 Perşembe

Devlet Tiyatroları Edebi Kurul'unun Ders Gibi Kararı

Nahid Sırrı Örik'in İhanet isimli oyununu okudum. Eser, Bütün Eserleri kitabındaki diğer tüm eserleri(5) okumak isteği uyandırdı içimde.

Nahid Sırrı Örik'in İhanet oyununda satır aralarındaki toplumsal eleştirilerinden çok etkilendiğimi belirtmeliyim. Ayrıca bir dönem oyunu olarak da bende Yakup Kadri Karaosmanoğlu'nun eserlerini hatırlattı. Bu oyunla ilintisini düşünerek Ankara'yı yeniden okumak için raftan indirdim.

21 Kasım 2017 Salı

FRESK ve Zorlu Holding

Başlığa bakınca ne alâka der gibisiniz. Anlatacağım..

Fresk, iki seyyahın yolda rastladıkları bir keşiş aracılığıyla kadınların yer aldığı bir duvar resmini görmeye gitmesini anlatıyor(muş). İKSV Tiyatro Festivali kitapçığında anlatmış. Konuyu bilmeyen biri için anlaşılması kolay değil. Eminim bilmeyenler fili tarif edecek.

16 Haziran 2017 Cuma

Çandarlı'da Acil Müdahale Birimi Kurulması İçin ÇOG(Çözüm Odaklı Girişim)

Çandarlı'da acil müdahale birimi olmaması büyük sorun. Başınıza bir şey geldiğinde anlıyorsunuz. Eşim Fügen'in elini köpek ısırınca biz de durum hakkında bilgilenmeye başladık. Burada yaptığım bazı sohbetler neticesinde konu ile ilgili daha önce de pek çok çaba sarfedildiğini, farklı yollar denendiğini öğrendim. Ben de Cumhurbaşkanlığı makamına bir dilekçe ile başvurdum. Üç hafta içinde cevap İzmir Sağlık Müdürlüğü'nden geldi.

13 Haziran 2017 Salı

Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın 12 Haziran 2017 tarihli Konuşması

Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın sanatçı ve sporculara verdiği iftar yemeğinde yaptığı konuşmadaki şu ifadelerini çok önemli buluyorum: 


"Kültürü, sanatı, sporu belli kesimlerin tekelinde tutma saplantısının ülkemize hiçbir faydası olmadığı gibi, tam tersine bu tavır her alanda üzüntü verici bir sığlığa yol açmıştır.
İrfandan yoksun bir kültür, sanat ve ahlaktan yoksun bir sporla hiçbir yere varamayız. Bu yaklaşımla bırakınız dünya çapında isimlere ve eserlere sahip olmayı, milletimi
zin asgari beklentilerini dahi karşılayamayız.

Çünkü devletin bizzat üstlendiği her iş ister istemez bürokrasiye, hantallaşmaya, verimsizleşmeye mahkumdur. Hatta daha ileri giderek söylüyorum, prensip olarak sanatçıların devlet memuru olmasını dahi doğru bulmuyorum. Ama ülkemizin çorak kültür sanat ikliminde, özellikle klasik Türk müziği, Türk halk müziği, folklor, hatta opera ve tiyatro gibi sanat dallarında devletin çekilmesinin yol açacağı boşluğun şu anda doldurulamayacağını biliyorum. Şartlar uygun hale geldiğinde tüm sanatçıların faaliyetlerini kendi özgür dünyalarında icra etmelerinin en doğrusu olduğunu düşünüyorum."

Bence bu, iktidarın temsil ettiği kültür ve sanat politikasının ve de yıllardır taraflar arasındaki farklılaşmanın bir taraftan görünen resminin ve algısının özetidir. Pek çok sahada da kendini belli eden bu algının nedenleri üzerinde durmak "sanatı tekelinde tuttuğu" belirtilen kesimlerin özellikle düşünmesi gereken bir husustur.

Bir başka husus da "irfan" konusunda iyice kafa yormaktır. Zira ülkemizde "irfan" konusunda ortak bir algı ve anlayış yoktur.

Cumhurbaşkanı "sanat dallarında devletin çekilmesinin yol açacağı boşluğun şu anda doldurulamayacağı" saptaması üzerinde de düşünülmesi gerekir.

Hangi taraftan olursa olsun sanat ve tiyatro camiasının konuşmayı dikkatle değerlendirmesi, bu konuşmayı esas alan diyalog ikliminin açık tutulması gayret etmesi ve geniş ufuklu sanat planını hazırlaması gerektiği açıktır. 

Melih Anık

6 Mart 2017 Pazartesi

Kısa Kısa İstanbul Kırmızısı(Ferzan Özpetek)

Yönetmen her şey güzel olsun istemiş. O estetik titizlik filmin her sahnesinde görünüyor. Oyuncular Ferzan Özpetek filminde oynamanın heyecanını duymuşlar. Aşırı bir özenli oyunculuk  var. Oyunculuğun doğallığı gitmiş. Sahicilik kaybolmuş. Zerrin Tekindor bu genellemenin dışında. Aylin'in Orhan ile sahneleri bence filmin en samimi ve sahici sahneleri.



Ferzan Özpetek bir İstanbul güzellemesi yapmış. Bu film Avrupalı seyircileri İstanbul'a cezbeder. Gelip vapurda simit, Apik'de işkembe yemek, kulelerin en yüksek katlarında gece âlemlerine dalmak isteyebilirler. Boğazdaki yalılar nasıl da güzel görünüyor. Galata Kulesi yok mu derken o da var. Ne güzel şehir bu  İstanbul! O lala.. Ferzan Özpetek mekanları seçerken bu zenginliği göstermek istemiş. Başka bir zenginliği daha göstermiş. Türbanlı kızlar, çarşaflı kadınlar, dindar dedeler fon yapıyor filmin sahnelerinde. Ölü yıkama sahnesi bir geleneğin de kullanılması, filmin bonusu gibi. Sabah ezanı ruhları coşturuyor, arındırıyor. Cumartesi anneleri meydanlarda, Doğu'dan kaçan Kürt aileler ve onlara yardım eden yalı sakinleri. Muhteşem bir hayâl dünyası. Peri masalı sanki. Ama sahici değil. Ferzan Özpetek'in olmazsa olmazı yemek masasında şarap eşliğinde  ülke meselelerine bakış gibi.Film bana Türk aydının yıllar süren yanlışlığını hatırlattı. Sera Yılmaz'ın kelimeleri "It's not their fault" yâni. Türk doğmak kolay da bu topraklara ait olmak zor.

İstanbul Kırmızısı İstanbul'un ateşli ruhunu anlatmak istemiş(olabilir). Ama ortaya çıkan kan kırmızısı... O kan da kırmızı mürekkepten. Sahici değil yâni.


Melih Anık

10 Ocak 2017 Salı

Bizde Crown Gibi Bir Dizi Neden Yapılmaz?

Crown dizisini izledim.Çok beğendim. Seyrederken ister istemez bizim tarihi dizilerimiz, oyunlarımız aklıma geldi. IV.Murat, Alemdar, Fatih, Kösem  ve tabi ki Atatürk ve dönemi hakkında oyunlar yazıldı, filmler, diziler çekildi ama hiç biri Crown dizisinin düzeyine ulaşamadı. Neden diye sordum kendime? Bu yazıyı düşüncelerimi paylaşmak için yazdım.

26 Ekim 2016 Çarşamba

Mısır Patlatıcısı ve Tiyatroda "Anlatabilmek"

Facebook'da şunu paylaştım:

"Mısır patlatıcısı sordum. 'Pahalı diye getirmiyorum' dedi. '30-40 lira' dedim. 'Ben o malı satmıyorum.Benim sattığım 150 lira' (Marka verdi) Üstüne baktım baştan ayağa çakma giyinmiş. Bir şey demedim güldüm çıktım."

Arkadaşlarımdan yorumlar geldi. Başka bir marka ürün, ocak üzerinde tencerede patlatma, saçtan yapılmış geleneksel patlatma aleti kullanma gibi değişik öneriler yapıldı. Hepsi çok iyiniyetli önerilerdi ve ben hepsini denemiştim, hatta hâlâ kullanıyordum. Mısır patlatma benim hobilerimden biri olduğu için yaklaşık 30 yıl önce ilk yurt dışına çıktığımda ilk gördüğüm elektrikli mısır patlatma makinesini satın almıştım. İstanbul'daki evde de başka bir elektrikli âlet var.

Benim vurgulamak istediğim satıcı kadının, baştan ayağa çakma markalar içinde olmasına rağmen "ben ucuz mal satmam" cakası idi. Yorumlara baktığımda bunun ulaşmadığını gördüm ve tiyatrosever yanım, üzerinde düşünmeye zorladı beni. Yorum yazanların hepsini yakından tanıyordum, gerek sosyal gerekse entelektüel düzeyleri benimle eşit hatta  benden ileri diyebileceğim kişilerdi.  Hepsi aynı şekilde yorum yazmıştı. Demek ki hata bende idi, ben anlatamamıştım. Tiyatroda da böyle olmaz mı? Sahneye konan bir oyun seyirciler tarafından farklı farklı algılanır. Bazen hiç düşünmediğiniz bir ayrıntı seyirci üzerinde iz bırakır. Bazen vurgulamak istediğiniz şey farkedilmez. Beğenen olur beğenmeyen olur. 

 Düşündüm. Nasıl yazmış olsam düşüncemi tam olarak anlatabilirdim acaba?
"Üstüne ucuz  pazar malı giysiler giymiş  olan satıcı kadın, ben ucuz mısır patlatıcısı istediğimde 'ben ucuz mal satmam' dedi."

Bu yeterli mi olurdu? Yoksa şunu da eklese miydim?
"Üstüne ucuz mal alıyor ama ucuz mal satmıyor."

Konuyu biraz genişlettim. Aynı ülkede aynı olaylara farklı pencerelerden bakmıyor muyuz? Aynı şeyi farklı şekillerde anlamıyor muyuz? Bunu "kullananlarak" aramızı bozanlar yok mu? Var, elbette var. Parça parça oluşumuz bu yüzden değil mi?

Mısır patlatıcısından nereye geldim? Ben tiyatroya bu noktadan bir mesaj ileterek yazımı bitireyim. Tiyatro ortak anlatım/anlama platformu kurabilmek için bir araçtır aynı zamanda. Tiyatrodan korkmanın temelinde bu da var. Bu tiyatroya büyük bir görev vermiyor mu? "Anlatma" üzerine çok düşünmek gerek.


Melih Anık