Günlük

J.P.Sartre'ın Gizli Oturum oyunu için Varoluşçuluk ile ilgili bir derleme yaptım. İnanıyorum ki oyunu izlerken ve de daha sonra kafalarda oluşan sorular için yol gösterici ; sahneden görüleni anlamlandırmaya yardımcı olacaktır.(Çözeceğini garanti edemem!) “Varlık özden önce gelir. İnsan kendi var olma yolunu seçer. Biz kendi kararlarımızın ürünüyüz yani özgürlüğümüzün ve özgürce yaptığımız eylemlerimizin. Ama sonuçları düşünerek eyleme geçtiğimiz için de özgürlüğümüzün sınırları vardır. Bu sınırsız özgürlük sınırsız sorumluluk getirir. Ama insanın seçimleri salt kendini ilgilendirmez. Beraber yaşadıklarını da ilgilendirir. Sadece kendisi için seçmez tüm toplum için seçer. “ (Kendi özgür seçme ve kaderin efendisi olma, Tanrı fikrine de yeni açılımlar önerir.) “İnsan trajik olarak yalnızdır. İnsan insanın rakibidir.”

Trinidad , Küba’nin en güzel şehirlerinden biri. Birbirini dik kesen sokakların iki yanında sıralanmış tek katlı evleri rengarenk boyalı.Camsız pencereler, demir parmaklıklar ve tahta panjurlarla kapatılıyor. Güneşin doğuşu ile birlikte kapılar ve tahta panjurlar açılıyor, kapı önlerinde oturan insanlar sokağa can veriyor. Evlerin gün boyu açık kalacak kapı ve pencerelerinden dışarı hayatın nefesi , sesleri , renkleri saçılıyor. Sokak , evlerden aldığı nefes ile bir nabız gibi atmaya başlıyor. Aksam saatlerinde sokakların derinliklerinden yankılanan müzik sesleri sizi çağırıyor. O seslerin peşine düşüp sokaklarda kendinizi kaybediyorsunuz(arıyorsunuz?). O sokaklarda yürürken bir kapının önünde duran yaşlı bir kadın bizi evine davet etti. Biz İngilizceye benzerse İspanyolca anlayabiliyoruz ancak ama yaşlı kadınla “gönül dili”yle anlaşıyoruz. Biraz da çekinerek giriyoruz eve. Yer, tipik Küba evlerindeki gibi desenli ve renkli taşlarla kaplı. Tertemiz. Yer ve duvarlar rengarenk ve ...

Kasım 2009 daki Tempo’da Ünsal Oskay ile ilgili anıların paylaşıldığı bir bölüm vardı. Bir öğrencisi Oskay’ın sınav sorularından birini hatırlatmış : “Bahar ayini ile Coca Cola reklamları arasındaki ilişki ne?” Aklıma hemen San Cristobal-Chamula'da ziyaret ettiğim kilise geldi. Dünyanın en renkli köylü pazarı orada,insanları,giysileri ve sattıkları mallar ile. Her yan rengarenk. Ayrıldıktan sonra kafanızın içinde binlerce renk ile dolanıyorsunuz bir süre. Bu köyün ilginç bir kilisesi var. Her dinin buyur edildiği pagan kilise. Genel olarak hırıstıyanlığa ait semboller dikkatinizi çekiyor ama siz namaz kılacağım deseniz tuhaf kaçmaz. İçini gördükten sonra “İbadethane” demek daha doğru. İçerde fotoğraf çekilemiyor. Kelimeler yetmez o "ruhu" anlatmaya. Yapısı itibarıyla eski bir kilise. Ama kullanılışı,orayı “her şey” yapıyor. Yüksek tavanlı az bakımlı bir alan. Yerler taş. Oturmak için sıra,sandalye,halı yok. Kapıdan adımınızı atar atmaz burnunuza yo...

- Sadece “üyeler girer” yazan perdenin arkasında ne var? - üye olunca öğrenirsin. - nasıl üye olacağım? - müracaatının onaylanması gerek. - kim onaylıyor? - ben! - arkasında ne olduğunu bilmediğim bir yere niye üye olayım? - perdenin arkasında ne olduğunu sormadın mı ?! - evet de…. ya hoşuma gitmezse? - görmeden anlayamazsın. - görüp de beğenmezsem? - bir daha gelmezsin. - doğru. nasıl müracaat ediliyor? - bana “müracaat ediyorum” diyorsun. - form falan doldurmayacak mıyım? - hayır - “müracaat ediyorum” - reddedildin - neden? - gerekçeler gizlidir , açıklanmaz. - kim koydu bu kuralı? - sistem böyle. - yani sen? - hayır.sistem. - sistemi kim yönetiyor? - açıklayamam. - neden? - sistem yasakladı. - sistemi yöneten ile görüşeyim o halde. - onaylanman gerek - kim onaylayacak? - ben melih anık

-Doktoran var mı? -Yok . Bu iş için gerekli mi? -Yok da maaşın için hazırladığımız listeye bakacağım. Herkesin maaşı bu listeye göre verilir. Benimki bile. -Kim hazırladı o listeyi? -Ben -O zaman kendinize bir iyilik yapmışsınızdır. -????!!!!......... Peki listeyi bırakalım. Sen ne istersin? - 1 Dolar.. -Dalga mı geçiyorsun? -Hayır çok ciddiyim. İşe yararsam zaten siz ederimi verirsiniz. Ama benim de bir şartım var. -Nedir? -Bu pozisyon için ,“Bana” ihtiyacınız olduğuna beni ikna etmeniz lazım. Melih Anık

"Oğluna olabilecek en iyi eğitimi vermek isteyen tanrıtanımaz bir baba onu Cizvitlerin okuluna gönderir.Çocuk,kökenlerine karşı din dersine girmek zorundadır ve bu derslerde kendisine Katolik Teslis dogması öğretilir.Eve döndüğünde babasına gerçekten "üç tanrı" mı var diye sorar.Babası kaşlarını çatar : "Oğlum bak beni iyi dinle!Sadece tek bir tanrı var ve biz ona inanmıyoruz"" (Amin Maalouf-"Çivisi Çıkmış Dünya"-Çeviren Orçun Türkay-YKY)

"Sanki görünmez hayaletler kamçılamış gibi,zamanın güneş atları yazgımızın hafif arabasıyla geçip gider,bize düşen ,cesur bir azimle dizginleri sıkı sıkı tutmaktan ,oradaki taş,şuradaki uçurumdan tekerlekleri geri çekmek için bazen sağa bazen sola yöneltmekten başka bir şey değil.Onun nereye gittiğini bilen var mı? nereden geldiğini kendisi hatırlar mı? " Goethe- " Yaşamımdan Şiir ve Hakikat" çeviren- Mahmure Kahraman-İş Bankası Kültür Yayınları